Blog

​​​​Program „12 kroków” zalicza się do chrześcijańskiego ruchu odnowy. Do powstania programu przyczyniły się między innymi poglądy takich psychologów, jak Carl Gustav Jung czy William James.

Program 12 kroków, wypracowany przez wspólnoty AA, został zaadaptowany potem przez inne grupy samopomocowe do walki z uzależnieniami.

Program „12 kroków” nie odnosi się wyłącznie do alkoholików, którzy pragną zerwać z nałogiem picia, ale także do osób uzależnionych od narkotyków, komputera, seksu, leków itp./

Kłamstwo patologiczne określane jest jako mitomania. Objawy mitomanii to skłonność do opowiadania nieprawdy, tworzenie w relacjach rzeczywistości, która nie istnieje. Leczenie mitomanii polega wyłącznie na psychoterapii. Mówienie nieprawdy jest przyczyną licznych kłopotów w relacjach międzyludzkich. Objawy mitomanii pojawiają się zazwyczaj w okresie dorastania. Problem dotyczy częściej kobiet.

Spis treści

  1. Czym jest mitomania?
  2. Mitomania – przyczyny zespołu Delbrücka
  3. Kłamstwo patologiczne – dlaczego mitoman kłamie?
  4. Objawy mitomanii – jak rozpoznać mitomana?
  5. Mitomania – leczenie
  6. Pseudologia a inne choroby psychiczne
  7. Czym jest mitomania?

Mitomania czyli kłamstwo patologiczne to skłonność do opowiadania nieprawdziwych historii, które nigdy nie miały miejsca. W fachowej terminologii mitomania określana jest także jako zespół Delbrücka lub pseudologia fantastyczna (łac. pseudologia fantastica). Zaliczany jest jako odmiana zaburzeń osobowości.

Kłamstwo patologiczne charakteryzuje się tym, że opowiadający historię jest przekonany do tego o czym mówi i żadne argumenty drugiej strony nie są w stanie go przekonać o tym, że mówi nieprawdę czyli po prostu kłamie. Innymi słowami chory nie potrafi rozróżnić granicy między rzeczywistością a fikcją, prawdą i kłamstwem. Człowiek chce, aby inni odbierali jego życie jako beztroskie i szczęśliwe, dlatego przedstawia otoczeniu zmyślne wizje. Opowiadając zmyślone historie pragnie znaleźć się w centrum zainteresowania. To najczęściej osoby posiadająca wiele kompleksów, które charakteryzuje niska samoocena.Chorzy bardzo często posiadają nadmierne wobec siebie samouznanie, nie interesują się opinią innych ludzi. Patologiczny kłamca przedstawia wyłącznie interesujące i wymowne opowieści czasem zakrawające o granice science fiction.

Osoby, które notorycznie mówią nieprawdę nie potrafią odróżnić fikcji od rzeczywistości. Pierwsze objawy mitomanii pojawiają się zazwyczaj w okresie dorastania. Mitoman to osoba z wysokimi zdolnościami konwersacyjnymi i głębokim samouwielbieniem.

Rozpoznanie i leczenie mitomanii opiera się na specjalnych sesjach terapeutycznych.Zespół po raz pierwszy opisał niemiecki lekarz psychiatra Anton Delbrück (zespół Delbrücka).

Do pseudologii zaliczamy także fabulacje czyli wspomnienia przekształcone baśniowo – skłonność do zmyślania nieprawdziwych wydarzeń, w którym odgrywało się centralną rolę. Innym terminem podobnym do mitomani są urojenia czyli zaburzenia treści myślenia polegające na fałszywych sądach, odpornych na wszelką argumentację drugiej strony. Istnieje wiele typów urojeń, które głównie charakterystyczne są dla Schizofrenii.

Mitomania – przyczyny zespołu Delbrücka

Przyczyna mitomanii skąd wywodzi się notoryczna skłonność do opowiadania nieprawdziwych historii nie została do końca poznana. Wiadomo na pewno, że skłonność do pseudologii fantastycznej wykazują osoby z pewnymi zaburzeniami osobowości, i że skłonność do mówienia nieprawdy zaczyna się kształtować we wczesnej młodości. Badacze podają hipotezę, iż obniżona samoocena może prowadzić do potrzeby kompensacji swoich kompleksów w postaci wymyślonych historii.

Osoby, które w dzieciństwie doświadczyły kontaktu z pewnymi schorzeniami w rodzinie jak alkoholizm, choroba psychiczna, rodzic z kryminalną przeszłością lub prowadzący rozwiązły tryb życia częściej wykazują większą predyspozycję do rozwinięcia mitomanii. W innych badaniach wykazano korelację między głębokim, przykrym doświadczaniem emocjonalnym, którego chory nie akceptuje (bardzo często wynikało to z nieudanego życia lub przeżycia przykrego zdarzenia seksualnego).

W przeprowadzanych badaniach natomiast wykazano także, że mitomanii z całą pewnością się nie dziedziczy. Warto jednak zwrócić uwagę, że osoby cierpiące na zespół Delbrücka to nie są osoby zazwyczaj cierpiące na padaczkę, chorzy umysłowo czy niedorozwinięci. Nie jest również to związane z przestępczością, chociaż osoby naruszające prawo mają bardzo dobrze wykształconą umiejętność posługiwania się manipulacją i kłamstwem. Niektórzy autorzy tekstów na temat kłamstwa patologicznego uważają, że skłonność do mitomanii to po prostu cecha osobowości.

Mówienie nieprawdy może także towarzyszyć osobom cierpiącym na ADHD. Psychologowie i psychiatrzy w swoich obserwacjach wysnuwają także hipotezy, iż trauma przeżyta w dzieciństwie bądź okresie dojrzewania a także przebyte bądź toczące się choroby organiczne mózgu mogą prowadzić do częstszego występowania u tych osób zespołu Delbrücka.

Patologiczna skłonność do kłamania została opisana w połączeniu z licznymi chorobami psychicznymi np. w chorobie afektywnej dwubiegunowej czy schizofrenii. U dzieci także może występować skłonność do opowiadania zmyślonych historii, jest to jednak okres przejściowy, dotyczy głównie dzieci młodszych, które często żyją pochłonięte treścią bajek i baśni. Zjawisko to ustępuje samoistnie i nie należy się nim martwić.

Kłamstwo patologiczne – dlaczego mitoman kłamie?

Mitomania wystąpić może w każdym wieku. U najmłodszych dzieci zazwyczaj ma charakter przejściowy i związana jest z życiem dzieci w świecie baśni i bajek (tzw. fantazjowanie dziecięce). Trzeba zaznaczyć, że dzieci nie wyrządzają swoimi wyimaginowanymi historiami krzywdy rodzicom i innym osobą z otoczenia.

U osób starszych problem jest dużo poważniejszy. Osoba patologicznie mówiąca nieprawdę, kłamie zazwyczaj w celu pokazania siebie jako osoby w dużo lepszym świetle np. mitoman kłamie, że jest profesorem na wyższej uczelni będąc tak naprawdę osobą z niższym wykształceniem bez zatrudnienia. Kłamca może twierdzić, że jego majątek to piękny dom z basenem, a tak naprawdę mieszka w starej zniszczonej kamienicy. Oczywiście mówiąc takiej osobie, że mówi niestworzone rzeczy nie jest w stanie tego zaakceptować i brnie w swoje kłamstwa coraz dalej.

Kłamcy patologiczni oszukują ludzi także w celu uzyskania korzyści np. kłamca opowiada szefowi, że jego rodzice zginęli w wypadku samochodowym i musi jechać na ich pogrzeb by otrzymać dni wolne. Rzecz jasna, rodzice mitomana żyją i mają się w dobrym zdrowiu.
Zdarza się także, że dana osoba kłamie w celu popsucia reputacji innych osób. Gdy np. lekarz nie zgodzi się na wyraźne żądanie na wypisanie recepty lub skierowania na badanie, wówczas mitoman w odwecie może posłużyć się kłamstwem w ocenie osiągnięć zawodowych owego specjalisty. Każdy argument podważający opinię mitomana, będzie kolejna zachętą do dalszego mówienia nieprawdy (w tym przypadku na temat lekarza).

Objawy mitomanii – jak rozpoznać mitomana?

Mitoman to osoba, która najczęściej charakteryzuje się niżej opisanymi cechami.

Wysokie zdolności konwersacyjne (zdolności mówcze) – kłamca patologiczny to osoba wyróżniająca się bardzo dużymi zdolnościami językowymi, z których zazwyczaj zdaje sobie doskonale sprawę. Przykładowo chorzy poproszeni o napisanie opowiadania bardzo często piszą bardzo barwne, długie i ciekawe opowiadania niebanalnym językiem. Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba mająca duże zdolności językowe będzie miała skłonności do mitomanii.

Doskonale wczuwa się w odgrywane przez siebie role. Często podejmuje często czasochłonne wysiłki, aby wcielić swoje wyobrażenia w życie. Osoby cierpiące na chorobę Delbrücka są bardzo kontaktowe, szybko nawiązują nowe znajomości.

Mitoman często przyjmuje w nich ważne, bohaterskie role. Potrafią reagować na pytania i wątpliwości spontanicznie, urozmaicając swoje opowieści. Uważa, że zyskuje tym większą aprobatę u odbiorców.

Głęboko zakorzeniony egocentryzm, czyli nadmierne samouznanie, brak sympatii w stosunku do innych ludzi i nieliczenie się z ich opinią. Chorzy bardzo często przypisują sobie bohaterskie działanie i właśnie takie heroiczne postępowanie zajmuje główne miejsce w ich opowieściach.

Przeciętny poziom zdolności pamięciowych i większa skłonność do popełnia błędów, np. w specjalnych testach wiarygodności świadków sądowych. Cechą charakterystyczną mitomanów jest także to, że są zazwyczaj odporni na fałszywe sugestię, które im się podaje.

Badania wykazały również, że większość wśród kłamców patologicznych stanowią kobiety. Udowodniono, że osoby płci żeńskiej mają większą tendencję do rozmijania się z prawdą.

Mitomania – leczenie

W celu rozpoznania kłamcy patologicznego podstawowe znaczenie ma rozmowa specjalisty z chorym i weryfikacja prawdomówności pacjenta. W niektórych przypadkach diagnozę można postawić już po pierwszym spotkaniu, w innych potrzebna jest bardziej szczegółowa analiza i większa ilość przeprowadzonych rozmów z psychologiem.

Leczenie mitomanii i pacjentów, których charakteryzuje kłamstwo patologiczne jest bardzo trudne. Staje się jeszcze trudniejsze, gdy pacjent nie jest w stanie zdać sobie sprawy ze swoich zaburzeń. Najskuteczniejsze efekty przynosi terapia, gdy chory cierpiący na pseudologię jest świadomy problemów, z jakimi się boryka oraz chce przestać kłamać. Podstawową opcją leczenia jest psychoterapia. Jest ona czasochłonna, wymaga wielu spotkań. Terapeuta musi opracować dostosowany indywidualnie program terapeutyczny. W razie potrzeby należy rozważyć rozszerzenie zajęć o sesje w parach lub rodzinne.

Psychoterapeuta współpracujący z chorymi na zespół Delbrücka powinien cechować się dużym zasobem cierpliwości. Ważne jest także współpraca z członkami rodziny pacjenta. Muszą oni uświadomić sobie, że jest to choroba, którą należy poddać terapii. Wymaga to od nich także empatii oraz cierpliwości w stosunku do chorego. Niejednokrotnie krewni potrzebują wsparcia psychologicznego w tej sytuacji.

Leczenie zespołu Delbrücka, nie polega na poddawaniu pacjentów farmakoterapii. Nie ma leku na mitomanię. Jednakże należy pamiętać, jeżeli zaburzeniom osobowości towarzyszą stany, które można leczyć (np. zaburzenia lękowe, nerwice, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa) należy włączyć leczenie farmakologiczne, które może być bardzo pomocne.

Pseudologia a inne choroby psychiczne

Rozpoznanie zespołu Delbrücka wymaga dłuższego postępowania oraz dokładnej weryfikacji historii pacjenta. Bardzo pomocna może okazać się rodzina i przyjaciele chorego, którzy mogą powiedzieć nam więcej o jego życiu. Dokładny wywiad zebrany od krewnych a także od mitomana oraz obserwacja w oddziale pomogą w postawieniu rozpoznania. Jeżeli dostrzeżemy objawy patologicznego kłamstwa u kogoś z członków rodziny, należy podejrzewać omawiany zespół i dyskretnie przekonać go, by udał się do specjalisty psychiatry. Ludzie cierpiący na pseudologię wymagają wykwalifikowanej terapii.
Specjaliści wszystkich dziedzin medycyny będą od czasu do czasu konfrontowani z niewiarygodnymi historiami pacjentów. Warto zastanowić się jak odróżnić patologiczne kłamstwa mitomanów od innych objawów psychopatologicznych. Patologiczne kłamstwa należy różnicować np. z konfabulacjami, urojeniami czy symulacją. Konfabulacja może początkowo wyglądać jak mitomania, jednakże tutaj pacjenci mają problemy z pamięcią, zapominają swoje wcześniejsze kłamstwa i zastępują je nowymi. Mitoman natomiast trzyma się swojej wersji kłamstw, nie zapominają ich, przez co wydają się być zdrowi i wiarygodni.

Bibliografia

  • Psychiatria kliniczna, Tadeusz Bilkiewicz, wyd. PZWL, Warszawa 1989.
  • Leksykon psychiatrii, Stanisław Pużyński, wyd. PZWL, Warszawa 1993
  • Unusual and Rare Psychological Disorders: A Handbook for Clinical Practice and Research, Chapter: (p. 319)Pseudologia Fantastica—Pathological Lying, Petra Garlipp, wyd. Oxford University Press, Waszyngton, 2016
  • Opublikowano: 31.07.2018; aktualizacja: 23.08.2018

Zwyczajnie kłamstwo ma wymiar grzechu powszedniego. Może stać się jednak poważnym wykroczeniem, gdy uderza w miłość bliźniego i narusza porządek sprawiedliwości.

Każde kłamstwo jest zaprzeczeniem miłości. Jezus przypomina, że jest taktyką szatańską: Od początku był on zabójcą i w prawdzie nie wytrwał, bo prawdy w nim nie ma. Kiedy mówi kłamstwo, od siebie mówi, bo jest kłamcą i ojcem kłamstwa (J 8, 44). Kłamstwo według świętego Augustyna polega na mówieniu nieprawdy z intencją oszukania. Ten wybitny ojciec Kościoła, doktor łaski, pisze: Nie każdy, kto mówi nieprawdę, kłamie, jeżeli wierzy lub uważa, że jest prawdą to, co mówi [...]. Kłamie ten, kto myśli jedną rzecz, a oświadcza słowami lub przy pomocy jakiegokolwiek innego sposobu komunikowania coś zupełnie innego. Z tego powodu mówi się, że kto kłamie, ma podwójne serce, to znaczy podwójne myślenie. Kłamstwo godzi w godność człowieka, narusza jego dobre imię, rani, dzieli, wprowadza zamęt, narusza właściwe relacje międzyludzkie (małżeńskie, rodzinne, przyjacielskie, wspólnotowe, zawodowe), niszczy tkankę relacji społecznych (KKK, 2486). Uderza w zasady sprawiedliwości i ludzkie prawa. Kłamstwo narusza również relacje z Bogiem. Zakłóca czystość i przejrzystość miłości, podważa zaufanie i wiarę. Jest daremną próbą oszukania Tego, który jest najgłębszą prawdą. Kłamstwo uderza wreszcie w samego człowieka żyjącego w nim. Kumuluje się wokół jego duszy niczym warstwa brudu, powodując wewnętrzne skrzywienie (por. A. Grün). Stopniowo zatraca czystość i przejrzystość wewnętrzną. Prowadzi do ogólnej postawy zakłamania. Waga kłamstwa jest tak wielka, że Alessandro Pronzato wysunął nawet tezę, że chrześcijanin staje się godny respektu nie przez jedną Mszę świętą więcej, ale przez jedno kłamstwo mniej.

Kłamstwo: dlaczego kłamiemy? Czy kłamstwo bywa lepsze od prawdy?

Kłamstwo - zazwyczaj w ciągu doby powtarzamy je aż kilkadziesiąt razy. Dlaczego kłamiemy? Zazwyczaj po to, by wywrzeć wrażenie, gdy nie potrafimy powiedzieć "nie", czasem ze strachu. Kłamstwo bywa narzędziem manipulacji, ale są też sytuacje, gdy lepsze dla odbiorcy, bardziej "humanitarne" wydaje się zatajenie prawdy. Czy każde kłamstwo jest nieszkodliwe?

Spis treści:

  1. Dlaczego kłamiemy?
  2. Czy kłamstwo ma krótkie nogi?
  3. Czy kłamstwo bywa lepsze od prawdy?
  4. Kiedy zaczynamy kłamać?
  5. Jak rozpoznać, że ktoś kłamie?
  1. Ba! Tendencja do podtrzymywania i podwyższania samooceny jest wręcz niezbędnym elementem zdrowia psychicznego. Wystarczy przecież wziąć pod uwagę fakt, że jedynymi osobami pozbawionymi tej potrzeby są osoby cierpiące na depresję, aby dojść do takiego wniosku.
  2. Czy to nie żart ze strony bogów, że objawiając ludziom drogowskazy moralne, nie wskazali, w którym pójść kierunku, kiedy dwa z nich pokazują zupełnie różne kierunki?
  3. Kiepska jest cywilizacja, kultura, która nie potrafi korzystać z doświadczenia poprzednich pokoleń. Budowanie wiedzy w izolacji, bez zważania na zgromadzony dorobek, to nie tylko wyważanie otwartych drzwi, to również stagnacja rozwoju myśli.

    10 zasad rozwoju świadomości

    Rozwój świadomości to proces indywidualny i niejednokrotnie długotrwały. Niemniej pewne zasady w tym procesie obowiązują i są wymagane. Zebranie ich to nie mały problem, bo są one płynne i nikt ich do tej pory jasno nie sprecyzował. Ale jak wszystko, tak i one wynikają z empirii, obserwacji i wyciąganych wniosków.

    1. Zasada empatii

      • Jedna z ważniejszych zasad rozwoju świadomości. Nikt kto nie posiada w swoim arsenale empatii, nie ma prawa mówić, że jest świadomy i oświecony. Owszem, można skupić się na sobie, swoim wnętrzu, można się izolować, wyautować, ale trzeba też mieć niezmierzone pokłady empatii do wszelkich istot, ludzi, zwierząt, roślin i wszystkiego co wokół. W innym wypadku jesteśmy po prostu samotnikami, którzy zupełnie nie rozumieją, że wszyscy stanowimy jedność, a każdy byt i przejaw życia to tylko kreacja.

    Zmiana jest czymś, czego z jednej strony bardzo pragniemy, a z drugiej - jeszcze bardziej się obawiamy. Unikając jej jednak nie ruszymy do przodu i nie zrealizujemy swoich celów. Jak więc systematycznie się rozwijać? Poznaj porady Joanny Godeckiej, autorki książki "Przestań się zamartwiać", wydanej nakładem Wydawnictwa Muza.

    1. Zrób założenie, że zmiana jest dobra

    Każda sytuacja ewoluuje – osobista, zawodowa. Ty ewoluujesz. Nie możesz budować poczucia bezpieczeństwa na całkowitej stabilizacji. Ona nie istnieje. Życie to czasownik. Ono jest zmianą. Totalna stabilizacja to powolne umieranie. Dlatego potraktuj zmianę jako szansę, bodziec, a zarazem coś całkowicie naturalnego. Prawdziwe poczucie bezpieczeństwa to płynięcie z prądem zmian.

    Alkoholizm jest chorobą, podobnie jak cukrzyca, gruźlica czy nowotwór. Koncepcję alkoholizmu jako choroby wprowadził amerykański fizjolog – Elvin Morton Jellinek. Dopiero w 1956 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Medyczne uznało oficjalnie alkoholizm za jednostkę chorobową. Wcześniej nadużywanie alkoholu traktowano jako zaburzenie moralne. Według Jellinka, na chorobowy charakter alkoholizmu składa się utrata kontroli nad piciem, rozwój objawów i fakt, iż pacjent pozostawiony bez pomocy medycznej może przedwcześnie umrzeć. Jak rozwija się uzależnienie od alkoholu? Jakie są etapy alkoholizmu? Jakie kryteria diagnostyczne trzeba spełnić, by móc rozpoznać chorobę alkoholową? Jak wygląda diagnozowanie alkoholizmu?

    26.01.2020

    Picie szkodliwe

    26.01.2020

    Picie szkodliwe

    Nie każdy sposób spożycia alkoholu da się sklasyfikować jako chorobę alkoholową. Zanim człowiek uzależni się od alkoholu, przechodzi najczęściej przez kontinuum stanów pośrednich, które mogą stać się wstępem do pełnoobjawowego nałogu alkoholowego. Coraz częściej można się spotkać z takimi określeniami, jak picie ryzykowne i picie szkodliwe. Czym różni się picie ryzykowne od picia szkodliwego? Jakie sygnały ostrzegawcze sugerują, że człowiek pije w sposób szkodliwy? Osobom mającym problem z alkoholem, ich rodzinom, a często nawet i samym lekarzom trudno jest określić granicę pomiędzy piciem szkodliwym a uzależnieniem od alkoholu. W rzeczywistości są to dwie różne kategorie diagnostyczne, opisujące odmienne fazy choroby.

    26.01.2020

    Fazy alkoholizmu

    26.01.2020

    Fazy alkoholizmu

    Pojęcie przewlekłego alkoholizmu wprowadził Magnus Huss w 1849 r. Klinicyści i badacze wciąż podejmują próby zdefiniowania uzależnienia od alkoholu i wyróżnienia poszczególnych etapów przebiegu choroby alkoholowej. Najbardziej znany jest podział stadiów alkoholizmu, dokonany przez Elvina M. Jellinka, który w 1960 r. opublikował pracę pt. _"_Koncepcja alkoholizmu jako choroby". Wyróżnił cztery stadia alkoholizmu.